SKA sal help om die Afrika-breinkwyn om te keer, sê rektor in Australië

Die feit dat die grootste deel van die Square Kilometre Array (SKA)-radioteleskoop in Afrika gebou gaan word, sal help om dié vasteland se breinkwyn om te keer.

Prof Russel Botman.

Só het prof Russel Botman, rektor en visekanselier van die Universiteit Stellenbosch (US) vanoggend (12 Junie 2012) aan afgevaardigdes by ’n internasionale akademiese konferensie in Australië gesê.

“Suid-Afrika sal nie die enigste begunstigde wees nie. Ons agt SKA-vennote – Botswana, Ghana, Kenia, Madagaskar, Mosambiek, Namibië en Zambië – sal ook baat,” het Botman gesê.

Hy was aan die woord by die 6de Internasionale Forum van die Academic Consortium 21 (AC21), ’n netwerk van opvoedkundige, industriële en navorsingsinstellings wat samewerking tussen universiteite in die 21ste eeu bevorder.

Die US is AC21 se enigste Afrika-lid. Die ander lede kom uit Australië, China, Frankryk, Duitsland, Indonesië, Japan, Laos, Thailand en die VSA. Die tema van die AC21-konferensie tans onderweg by die Universiteit van Adelaide, is die maksimalisering van die voordele van internasionalisasie.

Botman het aan afgevaardigdes gesê dat hy die SKA beskou as ’n “kenniskoalisie” wat die samelewing kan bevoordeel, omdat dit akademiese samewerking en gesamentlike navorsing onder Afrikalande en tussen Afrika en Australasië sal behels.

Ná strawwe kompetisie tussen Suid-Afrika en Australië, is die SKA-projek onlangs aan beide lande toegeken. Aan Australië se kant is Nieu-Seeland die vennootland. Ná voltooiing in 2024 sal die SKA, met duisende gekoppelde skottel-antennas, die wêreld se grootste en mees sensitiewe radioteleskoop wees.

“Die ontwikkeling van menslike kapitaal sal ’n belangrike nalatenskap van die SKA wees. Daar is reeds ongeveer 400 beurse aan voorgraadse en nagraadse studente in Suid-Afrika en sy agt vennootlande elders op die vasteland toegeken,” het Botman gesê.

Hy het uitgewys Afrika het sedert 1987 11% van sy aandeel aan die wetenskap wêreldwyd verloor, terwyl Suider-Afrika se aandeel met 31% afgeneem het.

“Deel van die rede hiervoor is die feit dat ons akademici beter loopbaanvooruitsigte in meer gevorderde nasies opsoek. Die SKA sal hierdie probleem takel deur nuwe geleenthede op Afrikabodem te skep.”

Die US is sedert die ontstaan van die SKA ʼn sterk ondersteuner van dié inisiatief, en tree jaarliks as gasheer op van die SKA-Nagraadsebeurskonferensie.

Die US se Departement Elektriese en Elektroniese Ingenieurswese is veral sterk ingebed in die SKA. Prof David Davidson beklee die SKA se Leerstoel in Elektromagnetisme, en ’n span van ses voltydse akademiese personeellede en 20 nagraadse studente en postdoktorale genote in die Departement werk aan SKA-verwante projekte.

Die SKA bied ook steun aan nagraadse studente in die US se Departement Fisika. Hulle werk saam met hul promotors van die Nasionale Instituut vir Teoretiese Fisika aan probleme wat verband hou met gravitasiegolwe en die eienskappe van neutronsterre.

Botman meen die marginaliteit van die wetenskap in Afrika kan deels toegeskryf word aan die beperkte onderlike kontak wat wetenskaplikes in Afrika het met hulle kollegas in ander Afrikalande het.

“Dalk as gevolg van kolonialisasie het universiteite kontak met die voormalige koloniale magte behou, maar was hulle traag om bande met naburige instellings te smee.”

“Een poging om dit reg te stel is die Vennootskap vir Afrika se Volgende Geslag Akademici (PANGeA, of te wel die Partnership for Africa’s Next Generation of Academics), wat amptelik in 2010 in Stellenbosch tot stand gekom het. Dit het begin as ’n netwerk vir samewerking tussen die universiteite van Botswana, Dar es Salaam (Tanzanië), Makerere (Uganda), Malawi, Nairobi (Kenia) en Stellenbosch (Suid-Afrika). Die Universiteit van Ghana het onlangs ook aangesluit.”

Botman het gesê dat PANGeA, nes die SKA, ’n “kenniskoalisie” is wat die samelewing tot voordeel kan strek. Soortgelyke ondernemings wat deel uitmaak van die US se internasionaliseringstrategie sluit die TRECCAfrica-netwerk van ses Afrika-universiteite in, asook die Periperi U-konsortium van hoëronderwysinstellings in 10 Afrikalande.

Die ander US-afgevaardigdes wat die AC21-konferensie in Australië bywoon is dr Robert Kotze, Senior Direkteur van die Nagraadse en Internasionale Kantoor, en me Anita Nel, Hoof Uitvoerende Beampte van InnovUS, die Universiteit se tegnologieoordrag-maatskappy. (Volg die skakels hieronder vir hul aanbiedings).

Die AC21 Internasionale Forum kom in 2014 die eerste keer na Afrika. Dit sal aangebied word deur die US, onder die tema “Wetenskap vir die Samelewing”. – DESMOND THOMPSON